Jarenlang hoorden zorgtalenten hetzelfde verhaal: ZZP in de zorg kan niet. Er zou altijd sprake zijn van gezag. Ondernemerschap zou ontbreken. En zelfstandigen zouden beschermd moeten worden tegen hun eigen keuzes. Een nieuwe uitspraak van de rechter laat opnieuw zien dat de werkelijkheid anders is. 

In een zaak van Zorgmaatje aan Huis en drie zzp’ers oordeelde de rechter dat geen sprake was van een arbeidsovereenkomst. De samenwerking mocht gewoon plaatsvinden op basis van een overeenkomst van opdracht. 

Opvallend is dat de rechter uitgebreid uitlegt waarom. Daarbij komen acht kenmerken naar voren die laten zien wanneer sprake is van zelfstandig ondernemerschap. 

1 – Tijdelijke opdracht in plaats van een vaste werkrelatie
De rechter stelde vast dat iedere inzet een aparte opdracht was, met een duidelijk begin en einde. Daardoor ontstond geen vaste arbeidsrelatie. 

Zelfstandig ondernemerschap draait om tijdelijke opdrachten, niet om het langdurig invullen van dezelfde functie alsof er sprake is van een vast dienstverband. 

2 – Het zorgtalent bepaalt zelf wanneer en hoe het werk wordt gedaan
Volgens de rechter maakten cliënt en zorgtalent samen afspraken over de ondersteuning en de momenten waarop die werd geleverd. 

Het zorgbureau stond daarbuiten. Het zorgtalent bepaalde zelf hoe de werkzaamheden werden uitgevoerd. Dat is een belangrijk verschil met een werknemer, die instructies krijgt over de manier waarop het werk moet gebeuren. 

3 – Verantwoording afleggen is geen gezag
De zorgtalenten hielden hun werkzaamheden bij in een app. Volgens de rechter is dat geen bewijs voor een arbeidsovereenkomst. 

Verantwoording afleggen hoort bij goede zorg. Rapporteren over wat je hebt gedaan, maakt je nog geen werknemer. Ook het werken met een cliëntendossier of registratiesysteem zegt op zichzelf niets over een gezagsverhouding. 

4- Zelf vervanging kunnen regelen telt mee
De betrokken zorgtalenten waren zelf verantwoordelijk voor het regelen van vervanging wanneer dat nodig was. 

Volgens de rechter is dat een belangrijk kenmerk van zelfstandig ondernemerschap. Niet de opdrachtgever, maar het zorgtalent draagt verantwoordelijkheid voor de continuïteit van de opdracht. 

5 – Vrijheid om opdrachten te weigeren
De zorgtalenten konden zelf kiezen welke opdrachten zij aannamen. Dat lijkt logisch, maar juridisch is het een belangrijk punt. Er bestond geen verplichting om opdrachten te accepteren of beschikbaar te blijven voor toekomstig werk. 

6 – Geen onderdeel van de interne organisatie
De zelfstandigen namen geen deel aan functioneringsgesprekken, verplichte trainingen of interne overleggen. 

Volgens de rechter laat dit zien dat zij geen onderdeel waren van de personeelsorganisatie. Zij werkten als zelfstandige ondernemers en niet als medewerker binnen de organisatie. 

7 – Ondernemersrisico blijft bestaan
Bij ziekte ontvingen de zorgtalenten geen loon. Zij werden alleen betaald voor de uren die zij daadwerkelijk werkten. 

Ook waren zij zelf verantwoordelijk voor de continuïteit van de zorg. Dat financiële risico hoort bij ondernemerschap en past niet bij een reguliere arbeidsovereenkomst. 

8 – Werken voor meerdere opdrachtgevers
De betrokken zorgtalenten werkten niet exclusief voor Zorgmaatje aan Huis.
Zij waren vrij om ook voor andere opdrachtgevers te werken en hoefden zich niet beschikbaar te houden voor één organisatie. Dat laat zien dat zij zelfstandig ondernemer waren en niet afhankelijk van één opdrachtgever. 

Oude inzichten, opnieuw bevestigd
De acht kenmerken die de rechter noemt zijn niet nieuw. Ze sluiten vrijwel volledig aan bij het Fiscaal Kompas ZZP Zorg uit 2024. 

Dat is opvallend, omdat dit kompas destijds veel kritiek kreeg. Sommige deskundigen stelden zelfs dat het weinig waarde had voor de praktijk. 

Deze uitspraak laat juist zien dat veel van de uitgangspunten uit het kompas goed aansluiten bij de manier waarop rechters naar arbeidsrelaties kijken.

Waarom bleef het beeld dan zo negatief?
Dat is misschien wel de meest interessante vraag. De afgelopen jaren hebben veel zorgorganisaties hun zzp-inzet versneld afgebouwd. Duizenden zorgtalenten stopten als zelfstandige of verlieten zelfs de zorg. 

Dat gebeurde terwijl rechters keer op keer laten zien dat zelfstandig ondernemerschap in de zorg mogelijk is, mits de samenwerking goed is ingericht. 

Natuurlijk betekent deze uitspraak niet dat iedere zzp-constructie automatisch voldoet aan de regels. De feiten en omstandigheden blijven altijd bepalend.

PuurZorg
Inmiddels hebben we bijna 20 jaar ervaring in flexibele arbeid binnen de zorgsector. We zijn zeer ambitieus en leergierig op het gebied van ontwikkeling en verdieping in wet- en regelgeving.     

PuurZorg is samenwerkingspartner van verschillende stakeholders in de branche, brengt regelmatig een bezoek aan de ministeries, heeft verschillende gesprekken gevoerd met De Belastingdienst, houdt kamerbrieven en wetsvoorstellen nauwlettend in de gaten en wordt regelmatig door verschillende media gevraagd om een visie op verschillende vraagstukken.  

Bron: Rechter bevestigt 8 kenmerken bij voorkomen van schijnzelfstandigheid in de zorg – ZZP-erindezorg.nl